پاسخ کوتاه
در بزرگسالان سالم، راهنماهای رایج معمولاً ۶ ساعت ناشتایی برای غذای سبک، ۸ ساعت برای غذای چرب یا سنگین و ۲ ساعت برای مایعات شفاف مثل آب را توصیه می‌کنند. داروهای ضروری معمولاً با یک جرعه آب خورده می‌شوند. ملاک نهایی، دستور تیم جراحی و بیهوشی همان مرکز است.
«از ساعت ۱۲ شب هیچ چیز نخور» جمله‌ای است که خیلی‌ها شنیده‌اند. اما اگر عمل شما ساعت ۲ بعدازظهر باشد، این یعنی ۱۴ ساعت گرسنگی و تشنگی — بیشتر از آنچه بدن لازم دارد. ناشتایی مهم است، ولی ناشتایی درست مهم‌تر.
چرا قبل از بیهوشی باید ناشتا بود؟
داروهای بیهوشی رفلکس‌های محافظ راه هوایی را ضعیف می‌کنند. اگر معده پر باشد، محتویات آن ممکن است برگردد و وارد ریه شود (آسپیراسیون) که می‌تواند به ذات‌الریه شدید منجر شود. ناشتایی این خطر را کم می‌کند.
جدول زمانی رایج ناشتایی (بزرگسالان سالم)
- مایعات شفاف (آب، چای کم‌رنگ بدون شیر، آب‌سیب صاف‌شده بدون تفاله): تا حدود ۲ ساعت قبل
- شیر مادر (برای شیرخواران): حدود ۴ ساعت قبل
- شیر خشک، شیر معمولی و غذای سبک (مثل نان و چای): حدود ۶ ساعت قبل
- غذای چرب، سرخ‌کردنی یا گوشت: حدود ۸ ساعت یا بیشتر
داروهای صبح عمل را بخورم یا نه؟
بیشتر داروهای ضروری (مثل برخی داروهای فشار، قلب، تیروئید و تشنج) صبح عمل با یک جرعه آب خورده می‌شوند. اما داروهای دیابت، برخی داروهای فشار و رقیق‌کننده‌های خون ممکن است قطع یا تنظیم شوند. این تصمیم را در مشاوره بیهوشی پیش از عمل بگیرید، نه بر اساس حدس.
آمپول‌های سماگلوتاید و مشابه آن‌ها
داروهای تزریقی کاهش وزن و قند خون از خانواده GLP-1 (مثل سماگلوتاید و لیراگلوتاید) تخلیه معده را کند می‌کنند؛ یعنی حتی با ناشتایی معمول، ممکن است معده خالی نباشد. حتماً مصرف این داروها را به متخصص بیهوشی بگویید؛ گاهی لازم است یک یا چند دوز قبل از عمل مصرف نشود یا ترتیب دیگری داده شود.
آدامس، آب‌نبات و سیگار
بهتر است صبح عمل آدامس نجوید، آب‌نبات نخورید و سیگار نکشید. اگر ناخواسته این کار را کردید، پنهان نکنید و به تیم بگویید؛ آن‌ها تصمیم می‌گیرند که مشکلی هست یا نه.
بیماران دیابتی
ناشتایی طولانی در دیابت می‌تواند قند خون را خطرناک پایین بیاورد. معمولاً جراحی این بیماران در نوبت‌های اول صبح گذاشته میشود و دوز انسولین یا قرص‌ها تنظیم میشود. اگر صبح عمل علائم افت قند (لرز، تعریق، گیجی) داشتید، به تیم درمان خبر دهید.
ناشتایی بیش از حد هم ضرر دارد
تشنگی طولانی، سردرد، تهوع بعد از عمل، افت فشار و در سالمندان حتی گیجی بعد از عمل می‌تواند با ناشتایی بی‌دلیل طولانی بدتر شود. هدف «تا جای ممکن کوتاه، تا حد لازم طولانی» است. برای سایر نکات آمادگی، قبل از بیهوشی چه نکاتی را باید بدانیم؟ و راهنمای جامع بیهوشی و کنترل درد را بخوانید.
پرسش‌های رایج درباره این موضوع
تا چند ساعت قبل از عمل می‌توان آب خورد؟
در بیشتر بزرگسالان سالم، آب و مایعات شفاف تا حدود ۲ ساعت قبل از بیهوشی مجاز است، مگر اینکه تیم درمان دستور دیگری بدهد.
اگر ناخواسته قبل از عمل غذا خوردم چه کنم؟
حتماً و صادقانه به تیم جراحی و بیهوشی بگویید. ممکن است عمل چند ساعت عقب بیفتد؛ این بسیار کم‌خطرتر از پنهان کردن آن است.
آیا چای و قهوه قبل از عمل مجاز است؟
چای یا قهوه بدون شیر معمولاً جزو مایعات شفاف حساب میشود؛ اما همراه با شیر، حکم غذای سبک (حدود ۶ ساعت) را دارد.
این مطلب آموزشی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا دستور پزشک معالج شما نیست.
