درد بعد از جراحی قابل انتظار است، اما درد شدید و مهارنشده را نباید «طبیعی» دانست و تحمل کرد. دردی که نمی‌گذارد عمیق نفس بکشید، سرفه کنید یا از تخت پایین بیایید، خودش بهبود را کند میکند. دکتر سعیدی‌نیا، متخصص بیهوشی و درد در رشت، درد را مثل یکی از علائم حیاتی می‌بیند: باید اندازه گرفته شود، علتش روشن شود و با کمترین عارضه کنترل شود.
کنترل درد چندوجهی یعنی چه؟
به‌جای تکیه بر یک داروی قوی، معمولاً چند روش کم‌عارضه کنار هم به کار می‌روند تا هرکدام بخشی از درد را بگیرند. نتیجه: درد کمتر با داروی مخدر کمتر، و در نتیجه تهوع، خواب‌آلودگی و یبوست کمتر.
- داروهای ضد درد غیرمخدر با زمان‌بندی منظم
- پمپ درد (PCA) برای برخی بیماران پس از جراحیهای بزرگ
- بلوکهای عصبی که درد یک ناحیه مشخص را هدف می‌گیرند
- بی‌دردی اپیدورال در موارد منتخب
- روشهای غیردارویی: وضعیت مناسب بدن، تحرک زودهنگام، تنفس عمیق
چه زمانی درد بعد از عمل نیاز به ارزیابی تخصصی دارد؟
- درد با دستورهای دارویی معمول آرام نمیشود
- درد ناگهان تغییر کرده یا با آنچه توضیح داده شده بود فرق دارد
- درد همراه با تب، تنگی نفس، تورم شدید یا بیحسی غیرمنتظره است
- عوارض داروها (تهوع، گیجی، خواب‌آلودگی زیاد) آزاردهنده شده است
وعده «بدون درد» نمی‌دهیم
هدف واقعی، حذف کامل هر حس ناخوشایند نیست؛ هدف این است که درد قابل‌تحمل باشد و مانع نفس کشیدن، خوابیدن و راه رفتن نشود. انتخاب روش هم همیشه بعد از معاینه و با توجه به نوع جراحی، کلیه‌ها، کبد و داروهای دیگر بیمار گرفته می‌شود. برای جزئیات بیشتر، مقاله کنترل درد بعد از عمل و راهنمای جامع بیهوشی و کنترل درد را بخوانید.
موارد قابل بررسی
- کنترل درد حاد پس از عمل
- پمپ درد / PCA در صورت اندیکاسیون
- بلوکهای عصبی
- ارزیابی درد کنترل‌نشده
- هماهنگی با تیم جراحی و پرستاری
پرسش‌های رایج
متخصص بیهوشی و درد با متخصص مغز و اعصاب چه فرقی دارد؟
متخصص بیهوشی و درد روی کنترل درد حاد (بهویژه بعد از جراحی)، روشهای بیحسی، پمپ درد و بلوکهای عصبی تمرکز دارد. تشخیص و درمان بیماریهای خود سیستم عصبی بر عهده متخصص مغز و اعصاب است و گاهی این دو با هم همکاری میکنند.
آیا داروی مخدر بعد از عمل اعتیادآور است؟
مصرف کوتاهمدت و تحت نظر پزشک برای درد حاد بعد از عمل معمولاً به اعتیاد منجر نمیشود، اما باید با کمترین دوز مؤثر و کوتاهترین مدت باشد. کنترل درد چندوجهی کمک میکند به داروی مخدر کمتری نیاز باشد.
آیا پمپ درد برای همه جراحیها مناسب است؟
خیر. پمپ درد بیشتر برای جراحیهای بزرگتر و بیمارانی به کار میرود که هوشیارند و میتوانند دکمه را درست استفاده کنند. توضیح کامل در مقاله پمپ درد PCA آمده است.
